| De oorlog in het midden oosten maakt zaken duidelijk over het risicoprofiel van de drie belangrijkste aanwezigen in de regio: Iran, China en de USA met haar militaire vloot. In dit vijfde deel van een mini-reeksje schets ik aspecten van het risicoprofiel van China – Risicobeheer strategieën en -maatregelen. | In deze bijdrage schrijf ik mijn eigen mening, niet die van enige organisatie |
Auteur: Manu Steens
A. Algemene risicobeheerstrategieën en -kaders
China’s primaire risicomanagementkader is de geïntegreerde doctrine van ‘nationale totale oorlog’, die alle staatsmiddelen — economische, militaire, diplomatieke en technologische — behandelt als instrumenten van nationale veiligheid. Het Nationaal Veiligheidswitboek van mei 2025 (‘China’s nationale veiligheid in het nieuwe tijdperk’) formaliseerde voor het eerst de ondergeschiktheid van economische groei aan veiligheidsprioriteiten, waarbij risicomanagement in elke dimensie van staatsactiviteiten werd verankerd. Het 15e Vijfjarenplan (2026-2030) voert dit uit via ‘Nieuwe Kwaliteitsproductiekrachten‘ — staat gestuurde investeringen in AI, kwantum computing, halfgeleiders en groene energie als risico-afdekkende investeringen tegen westerse technologische hefboomwerking.
Het National Disaster Reduction Committee (sinds 2018 gevestigd bij het Ministerie van Noodbeheer) coördineert China’s multi-hazard rampenrisicoreductiekader, dat is geëvolueerd van reactieve respons naar proactief risicobeheer sinds het 11e Vijfjarenplan (2006-2010). De Global Facility for Disaster Reduction and Recovery documenteert China’s transformatie: een significante verbetering in rampenpreventiemechanismen, rampenmonitoring en informatieverwerking, en uitgebreide risicopreventiecapaciteiten in de afgelopen 15 jaar.
B. Verzekeringsequivalenten en financiële buffers
1. VALUTARESERVES
China bezit eind augustus 2026 $3,438 biljoen aan totale deviezenreserves — het grootste ter wereld en het hoogste niveau sinds 2015. Dit is China’s belangrijkste financiële verzekeringsinstrument: een buffer tegen valuta-aanvallen, externe betalingsschokken en kapitaalvlucht. In tegenstelling tot de Amerikaanse Federal Reserve heeft China geen schuldeiser-van-laatste-redmiddel-relatie met het mondiale financiële systeem, waardoor zijn eigen reservebezittingen een belangrijker direct verzekeringsmechanisme zijn. China zelf heeft zich de afgelopen jaren getransformeerd tot een informele, mondiale ‘schuldeiser van laatste redmiddel’ (lender of last resort).
2. DOOR DE STAAT GESTUURDE FISCALE TOOLKIT
China’s totale vermogen en direct geactiveerde middelen om grootschalige, centraal gerichte fiscale stimuleringsmaatregelen in te zetten omvat een kernpakket van 10 biljoen yuan (ongeveer 1,4 biljoen dollar). Dit specifieke meerjarige stimulerings- en herstructureringsprogramma is door de overheid goedgekeurd om de financiële slagkracht te herstellen en de economie te ondersteunen. Het ‘brede’ of ‘uitgebreide’ begrotingstekort van China (vaak aangeduid als het augmented fiscal deficit), inclusief alle financiering buiten de officiële begroting om, wordt door onderzoeksinstanties en kredietbeoordelaars geschat op circa 9,0% tot 10,0% van het bruto binnenlands product (BBP). — wat de beschikbare schaal van staatsverzekeringscapaciteit voor economische schokken vertegenwoordigt.
3. LOKALE OVERHEDEN SCHULDSWAP PROGRAMMA
Beijing heeft in november 2024 een omvangrijk en gestructureerd schuldswapprogramma gelanceerd om de acute financiële risico’s van lokale overheden te bezweren — verborgen lokale overheidsverplichtingen van geschat 90-110 biljoen yuan ($12-15 biljoen). De beoordeling van de Asia Society ‘China 2026′ merkt op dat dit ’tijdelijke verlichting’ heeft geboden en functioneert als een noodverzekeringsmechanisme om cascaderende wanbetalingen onder lokale overheden te voorkomen — het meest directe systemische risico in China’s financiële architectuur.
C. Diversificatiemaatregelen
1. DIVERSIFICATIE VAN ENERGIEBRONNEN — HERNIEUWBARE ENERGIE
China’s meest ingrijpende diversificatiemaatregel is de dominante positie in de productie en uitrol van hernieuwbare energie. In 2025-2026 bezit China naar schatting meer dan 80% (en voor bepaalde onderdelen van de keten tot zo’n 87% tot 90%) van de wereldwijde productiecapaciteit voor zonnepanelen en is het de grootste installateur van windenergie ter wereld. De sluiting van de Straat van Hormuz in april 2026 toonde de waarde van deze strategie in real time aan: China’s aanzienlijke hernieuwbare capaciteit en strategische reserves ‘maakten het mogelijk dat normale economische activiteit kon doorgaan zonder crisisniveau-interventie’ ondanks de verstoring van de wereldwijde olie-aanvoerroutes. China elektrificeert zijn voertuigenpark ook agressief. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) en andere analisten voorspelden aanvankelijk dat de Chinese olievraag rond 2027 zijn hoogtepunt zou bereiken, gedreven door de opkomst van elektrische voertuigen (EV’s) en een sneller hogesnelheidstreinennetwerk. — waardoor de afhankelijkheid van energie-import in de loop van de tijd afneemt. Volgens recentere inzichten is de olievraag in China waarschijnlijk al vóór 2027 gepiekt.
2. HANDELSROUTE EN DIVERSIFICATIE VAN PARTNERS
China heeft systematisch zijn exportmarkten en handelsroutes gediversifieerd om het concentratierisico te verminderen. Na de Amerikaanse tariefverhoging in 2025 heeft China met succes ‘nieuwe exportmarkten gevonden, terwijl de import beperkt bleef’. Het Belt and Road Initiative, dat nu meer dan 140 landen omvat, biedt alternatieve economische kanalen. China heeft ook landverbindingen met Europa aangelegd (China-Europe Railway Express) en de handel met ASEAN verdiept, dat in 2020 de VS inhaalde als China’s grootste handelspartner. Het lidmaatschap van SCO en BRICS breidt economische relaties uit buiten de door de VS gedomineerde financiële architectuur.
3. TECHNOLOGIE VERINHEEMSING
China’s Made in China 2025 – en opvolgprogramma’s zijn erop gericht kritieke technologiesectoren — halfgeleiders, lucht- en ruimtevaart, AI, biotechnologie — binnen China te trekken om de afhankelijkheid van door het Westen gecontroleerde toeleveringsketens te verminderen. De Private Economy Promotion Law van 2025 was bedoeld om binnenlandse ondernemers gerust te stellen en de bijdrage van de private sector aan deze diversificatie te herbouwen. Exportbeperkingen op gallium, germanium en zeldzame aardmetalen vormen de offensieve dimensie van deze diversificatie: ze creëren hefboom op tegenstanders die afhankelijk zijn van door China gecontroleerde kritieke mineralen.
D. Noodfondsen en reserves
1. STRATEGISCHE PETROLEUMRESERVE
Begin 2026 beschikt China naar schatting over 1,1-1,3 miljard vaten totale ruwe olievoorraden — de grootste noodoliereserve ter wereld, zelfs hoger dan de Amerikaanse SPR. Dit omvat ongeveer 400-500 miljoen vaten in speciale overheids-SPR-faciliteiten (wat ongeveer 90-120 dagen netto importdekking biedt) en 668 miljoen vaten aan commerciële voorraden die onder staatstoezicht worden beheerd. Een wet van januari 2025 formaliseerde de integratie van overheids- en commerciële voorraden in één nationaal reservekader. China breidt de capaciteit actief uit door in 2025-2026 minstens 169 miljoen vaten nieuwe opslag toe te voegen op 11 locaties, met een gemiddelde voorraad van ongeveer 530.000-1.000.000 vaten per dag. De EIA projecteert dat China tot 2026 strategische voorraden zal blijven opbouwen met ongeveer 1 miljoen vaten per dag.
2. VOEDSELRESERVES
China beheert de grootste overheidsgraanreserves ter wereld, met naar schatting 50-69% van de wereldwijde maïsreserves en volgens sommige schattingen meer dan 50% van de wereldwijde tarwereserves, beheerd door de National Food and Strategic Reserves Administration. Deze reserves vormen een direct noodfonds voor voedselzekerheidsrisico’s — een cruciale prioriteit, aangezien voedselprijsinflatie en verstoring van de aanvoer historisch gezien de oorzaken zijn geweest van sociale instabiliteit in China. Het 15e Vijfjarenplan omvat voedselzekerheid als een strategisch topdoelstelling.
E. Beveiligingsmaatregelen
1. INTERNE VEILIGHEID — SOCIALE STABILITEITSAPPARAAT
China onderhoudt ’s werelds meest uitgebreide binnenlandse veiligheidsapparaat. Het Ministerie van Openbare Veiligheid, het Ministerie van Staatsveiligheid en het CCTV-gebaseerde surveillancenetwerk (de ‘Skynet’- en ‘Sharp Eyes’-systemen, met naar schatting 600 miljoen camera’s in 2025) bieden uitgebreide interne veiligheidsdekking. De ‘Grote Firewall’ reguleert informatiestromen en voorkomt de verspreiding van destabiliserende verhalen. Internetinhoud wordt beheerd door de Cyberspace Administration van China. Sociale kredietsystemen op provinciaal niveau bieden gedragsmanagementtools. Gezamenlijk vormen deze de belangrijkste interne risicobeheermaatregelen van China tegen sociale instabiliteit.
2. MILITAIRE VEILIGHEID — MODERNISERING VAN HET PLA
Het militaire moderniseringsprogramma van China vormt de belangrijkste externe veiligheidsmaatregel. Het rapport van het DoD aan het Congres uit 2025 bevestigt dat China ‘vooruitgaat met het Centennial Military Building Goal voor 2027′ met een groeiend arsenaal aan marine-eenheden, hypersonische raketten, antisatellietwapens en kernkoppen. De marine van het Volksbevrijdingsleger exploiteert nu drie vliegdekschepen en een grote oppervlaktevloot. China’s nucleaire arsenaal breidt zich uit tot meer dan 500 kernkoppen, met als doel een geloofwaardiger second-strike-afschrikking te creëren. De Rocket Force onderhoudt ballistische raketten op middellange afstand en biedt gebiedsverdediging van de westelijke Stille Oceaan als verdedigingsmaatregel.
3. CYBER- EN INFORMATIEBEVEILIGING
De Cyberspace Administration van China en de PLA Strategic Support Force cyber-eenheden opereren zowel als defensieve als offensieve cybercapaciteiten. MERICS merkt op dat Xi Jinping heeft gestreefd naar ‘steeds grotere geheimhouding van wetenschap, technologie en economie’, waarbij cyberbeveiliging is ingebed in het geïntegreerde nationale strategische systeem. China beheert zijn binnenlandse internetinfrastructuur technisch gezien niet volledig onafhankelijk van de wereldwijde DNS-systemen, maar oefent er wel een extreme, gecentraliseerde en autonome controle over uit. Exportcontroles op zeldzame aardmetalen die in halfgeleiders worden gebruikt, fungeren als een cyber-gerelateerde technologische beveiligingsmaatregel.
F. Noodplannen
China’s belangrijkste formele nooddocument is het jaarlijkse besluit van de Centrale Economische Werkconferentie, dat macrobeleidsparameters voor het komende jaar vaststelt en noodbepalingen bevat voor escalatie van handelsoorlogen, financiële instabiliteit en natuurrampen. Voor 2026 heeft de conferentie vooraf ‘matig losse’ monetaire beleidsmaatregelen en proactief begrotingsbeleid goedgekeurd, waarmee een vooraf gepositioneerde noodresponstoolkit is gecreëerd. Het ‘China 2026: What to Watch’ van de Asia Society identificeert de vijf strategische strategieën van Beijing om externe druk in 2026 te beheersen: onderhandelingen over handelsakkoorden; marktdiversificatie; technologie-verinheemsing; geopolitieke heroriëntatie; en informatiebeheer — elk vertegenwoordigt een vooraf geplande noodoplossing. Het schuldenruilprogramma is zelf een noodinstrument dat wordt geactiveerd in afwachting van fiscaal falen van lokale overheden.