| De oorlog in het midden oosten maakt zaken duidelijk over het risicoprofiel van de drie belangrijkste aanwezigen in de regio: Iran, China en de USA met haar militaire vloot. In dit derde deel van een tweede mini-reeksje schets ik aspecten van het risicoprofiel van China – verlies absorptie en herstel resources. | In deze bijdrage schrijf ik mijn eigen mening, niet die van enige organisatie |
Auteur: Manu Steens
A. Vermogen om verliezen te absorberen
FINANCIËLE VERLIESOPNAME
China kan financiële verliezen goed opvangen, mede dankzij de grote steun van de staat. In september 2025 had China voor 3,3387 biljoen dollar aan deviezenreserves — het hoogste niveau sinds 2015. Dat is een flinke buffer tegen economische schokken van buitenaf. Het IMF bevestigt in zijn rapport van 2025 dat banken over het algemeen genoeg kapitaal en geld achter de hand hebben, dat de sterkste banken zware economische schokken aankunnen, en dat de meeste bedrijven en gezinnen een gezonde financiële situatie hebben.
Toch heeft China ook zwakke plekken die het vermogen om verliezen op te vangen beperken. Medio 2025 was de totale schuld in China gestegen tot 308% van het bbp. Onder de grote economieën heeft alleen Japan een hogere schuldgraad. Volgens de Carnegie Endowment valt China daardoor nog meer uit de toon dan Japan, omdat het een middeninkomensland is. Als de vastgoedsector dieper instort dan verwacht, kan dat samen met de hoge schulden leiden tot een negatieve spiraal die groter is dan wat de staat kan opvangen.
MILITAIRE VERLIESOPNAME
Een rapport van het Amerikaanse ministerie van Defensie (2025) aan het Congres bevestigt dat China vooruitgang blijft boeken richting zijn militaire doel voor 2027, ondanks grote zuiveringen binnen de legertop. Het Chinese leger (PLA) beschikt over een groot en groeiend arsenaal: kernwapens, marineschepen, conventionele langeafstandswapens, cybercapaciteiten en ruimtevaarttechnologie. Onderzoekers van het Harvard Fairbank Center concluderen dat je moet kijken naar dit hele ‘bos’ van groeiende capaciteiten, niet alleen naar de ‘omgevallen bomen’ (de zuiveringen) — de zuiveringen zorgen voor onrust, maar hebben de groei van de militaire macht niet gestopt.
China’s hoogste militaire strategie is gebaseerd op het idee van een ‘totale oorlog van de hele natie’: bij een groot conflict kunnen in theorie alle middelen van de staat worden ingezet. Dat geeft China op papier een groter vermogen om verliezen op te vangen dan het officiële defensiebudget doet vermoeden. Dit idee is echter nog nooit getest in een modern, zwaar conflict. Hoe goed het Chinese leger echt standhoudt in een langdurige strijd, is dus nog niet bewezen.
INSTITUTIONELE VERLIESABSORPTIE
Doordat China een sterk gecentraliseerd politiek systeem heeft, kan de regering van Xi Jinping de politieke gevolgen van verliezen beter opvangen en onder controle houden dan democratieën dat kunnen — bijvoorbeeld door informatie te beheersen, het nationalistische verhaal bij te sturen, en verantwoording te vermijden. Dat geeft op korte termijn extra ruimte om verliezen op te vangen. Het Foreign Policy Research Institute waarschuwt echter dat deze starre aanpak — Xi’s machtsconcentratie, het aan de kant zetten van deskundige ambtenaren, en het belonen van loyaliteit boven bekwaamheid — het aanpassingsvermogen juist verkleint, precies wanneer verliezen om bijsturing vragen. Omdat er geen duidelijk opvolgingsplan is, kunnen zware verliezen bovendien leiden tot een machtsstrijd binnen de partijtop, met gevolgen voor het hele systeem.
B. Middelen om nadelige uitkomsten te verminderen of te herstellen
ECONOMISCHE INSTRUMENTEN
China’s belangrijkste hulpmiddel om te herstellen van tegenslag is zijn begrotings- en monetair beleid, dat sterk door de staat wordt gestuurd. Voor 2026 koos de Centrale Economische Werkconferentie voor een ‘meer proactief’ begrotingsbeleid en een ‘iets soepeler’ monetair beleid. Dit omvat onder meer 644,7 miljard dollar aan obligaties van lokale overheden, 190,5 miljard dollar aan langlopende strategische obligaties, en uitgebreide speciale staatsobligaties. Volgens de Congressional Research Service komt het bredere begrotingstekort van China, inclusief steun die niet in de officiële begroting staat, in 2026 uit op ongeveer 9,2% van het bbp. Dat laat zien hoeveel geld China in theorie kan inzetten om te herstellen.
China’s eigen markt van 1,4 miljard mensen is op zich al een hulpmiddel om te herstellen: die omvang maakt industriële wederopbouw en herstel via de eigen consumenten mogelijk, iets wat kleinere economieën niet kunnen. Het 15e Vijfjarenplan (2026-2030) legt de nadruk op ‘Nieuwe Kwaliteitsproductieve Krachten’ — zoals AI, quantumcomputers en groene energie — als langetermijnmiddelen om concurrerend te blijven en te herstellen. Volgens de Asia Society helpt de brede aanpak van Beijing om schokken van buitenaf te voorkomen en zorgt die voor stabiliteit.
MILITAIRE MIDDELEN
Doordat het Chinese leger het afgelopen decennium sterk is gemoderniseerd, heeft China nu veel meer militaire middelen om van verliezen te herstellen. In 2025-2026 beschikt de Chinese marine over geavanceerde torpedobootjagers die vergelijkbaar zijn met westerse oorlogsschepen, moderne onderzeeërs en een groeiende vloot vliegdekschepen. China bezit ongeveer de helft van alle systemen wereldwijd voor inlichtingen, bewaking en verkenning (ISR), waarmee het Amerikaanse en bondgenootschappelijke troepen in de Indo-Pacifische regio kan volgen. Ook het Chinese kernwapenarsenaal groeit, wat een ultieme afschrikking biedt tegen zeer zware verliezen.
ALLIANTIE- EN PARTNERSCHAPSBRONNEN
China heeft zijn samenwerking met Rusland verdiept tot wat het Toda Peace Institute omschrijft als een ‘gestructureerde afstemming’, versterkt door wederzijdse afhankelijkheid op het gebied van energie, groeiende defensiesamenwerking en steeds meer op elkaar afgestemde diplomatieke standpunten. Rusland biedt China diplomatieke steun, energie en samenwerking op militaire technologie. China biedt Rusland op zijn beurt toegang tot kapitaal en markten. Deze as tussen Rusland en China vormt zo een wederzijds hulpmiddel om te herstellen: beide landen beschermen elkaar tegen economische druk vanuit het Westen. Daarnaast bieden China’s Belt and Road-relaties en zijn partnerschappen binnen de SCO (Shanghai Cooperation Organisation) en BRICS alternatieve economische netwerken, mocht toegang tot westerse markten wegvallen.
TECHNOLOGISCHE BRONNEN
China’s digitale infrastructuur en investeringen in AI vormen een belangrijk hulpmiddel voor de toekomst. Het IMF merkt op dat China’s digitale infrastructuur goed voorbereid is om veel voordeel te halen uit AI. Door gerichte staatsinvesteringen in halfgeleiders, elektrische auto’s en groene energie is China minder afhankelijk geworden van westerse technologie-import. Daardoor kan het land makkelijker herstellen van verstoringen in technologische toeleveringsketens. Toch is China nog niet volledig zelfvoorzienend op het gebied van geavanceerde halfgeleiders. Dat betekent dat de exportbeperkingen van de VS en zijn bondgenoten op technologie nog steeds een flinke beperking vormen voor het herstelvermogen van China op hightech-gebied.