Rede van Carl Decaluwé – Gouverneur van West Vlaanderen – 6 december 2018
Het verhaal in de inleiding van het boekje begint als volgt:
“De moeder van alle hedendaagse rampscenario’s is ontegensprekelijk de ontwrichting van het klimaat. De afgelopen zomer [in 2018] in ons land was vooralsnog de warmste, sinds het begin van de waarnemingen in 1833. De voorbije twee jaar waren ook uitzonderlijk warme zomers. Ondertussen smelten de poolkappen in een schrikbarend tempo. Die feiten zijn echter niet de meest angstaanjagende, wel de vaststelling dat velen de implicaties hiervan nog altijd niet onder ogen zien.”
De noordpool is daarbij zowel een indicator als een aanjager van het klimaat. Dit heeft te maken met een verstoord weerpatroon: de “poolwervel” is immers in tweeën gebroken. Het klimaat wijzigt en zorgt daarbij voor zowel droogte als overstromingen. Zelfs de Global Seed Vault kwam daarbij in de problemen.
Maar ook de kustgebieden komen in de problemen en in grote lijnen op volgende manieren: door het klimaat, door de stijgende zeespiegel, door de verzilting en door meteo- en hydro-extremen.
De conclusie van dit alles is dat er extreme actie nodig is.
“Historisch hebben we het waterbeheer altijd aangepast aan de behoeften van de mens. Dit beleid is niet langer houdbaar. Er is een integrale benadering nodig. We moeten onze noden aanpassen aan de waterbeschikbaarheid.” Zo concludeert de auteur in de inleiding.
Er is dus een grote kwetsbaarheid: we hebben het water nodig om te
- Leven
- Overleven
- De levenskwaliteit goed te houden
Maar het is in feite slechts beperkt aanwezig. Oppompen van grondwater heeft als nadelen dat het verzilting in de hand werkt, en dat we het opgebruiken. Een van de oorzaken/verschijnselen van/bij de problematiek is dat we er aan gewoon zijn dat het er altijd is. Tevens is het probleem erg plaatsafhankelijk.
Water is een internationale topprioriteit. In deze rede zijn een aantal bijdragen van experts opgenomen. Deze gaan van een situatieschets tot wat we in Vlaanderen kunnen doen aan onze situatie. Enkele lessons identified zijn:
- Er is water tekort in meerdere landen. Dit kan aanleiding geven tot competitie en verhoogt de kans op conflicten. Er moeten dus prioriteiten gesteld worden voor de verdeling.
- Ondanks dat Vlaanderen een der droogste regio’s is van W-Europa, is er weinig “sense of urgency”.
- Wat we kunnen doen op korte termijn: sparen, beschermen, verspilling vermijden.
- Opslagruimte creëren is goed voor zowel droogte en tekort als wateroverlast. Maar er is weinig ruimte voor, en er is ondoordacht omgesprongen met ruimtelijke ordening. Vraag is echter ook: moet het wel bovengronds?
- Leidingwater is een essentiële bron van water voor de meesten. Hemelwater wordt echter steeds belangrijker.
- Grondwater is van goede kwaliteit en zeer gegeerd. Maar de cyclus om het aan te vullen is 10-tallen jaren tot 1000den jaren. Verzilting in de polders is een gevolg van overdreven oppompen.
- Er is ook het zogenaamde “virtuele water”. Dit kan veel impact hebben bij import.
- Meer productie geeft problemen met waterhuishouding.
- Export minderen in landen met watertekort is beter voor de lokale ecosystemen. Maar daar wordt te weinig rekening mee gehouden.
- Een holistische kijk is echter groeiend bij velen. We zullen moeten kiezen voor zogn. “waterarme” producten.
Vanaf Hoofdstuk 3 gaat het voornamelijk over de situatie in West-Vlaanderen. Daarbij is een opmerking zeer belangrijk: door deze situatie loopt Vlaanderen de kans om oplossingen te vinden en daarmee voor te lopen op de rest van de wereld. Deze oplossingen kunnen we daarna dan weer uitdragen.
Vond u deze boekbespreking waardevol? Ontdek dan ook deze gerelateerde artikels voor meer inspiratie en inzichten: